UPOV 1991 คืออนุสัญญาระหว่างประเทศที่คุ้มครองสิทธิของนักปรับปรุงพันธุ์พืช โดยให้สิทธิในการควบคุมการผลิต ขยายพันธุ์ และจำหน่ายพันธุ์พืชที่ได้รับการคุ้มครอง เพื่อส่งเสริมการวิจัยและพัฒนาพันธุ์ใหม่
ประเด็นนี้ถูกจับตาจากการเจรจา FTA ไทย–EU โดยฝ่ายเกษตรกรและภาคประชาชนมีข้อกังวลสำคัญ 4 ด้าน ได้แก่
1. การเก็บเมล็ดพันธุ์ไว้ปลูกต่อ
กังวลว่าพันธุ์พืชที่ได้รับการคุ้มครองอาจมีข้อจำกัดในการเก็บเมล็ดพันธุ์ไว้ใช้ในฤดูกาลถัดไป
2. ต้นทุนเมล็ดพันธุ์
เกรงว่าการคุ้มครองสิทธิที่เข้มงวดขึ้นอาจเพิ่มการพึ่งพาเมล็ดพันธุ์เชิงพาณิชย์และต้นทุนของเกษตรกร
3. Biopiracy และข้อพิพาท EDV
กังวลเรื่องการนำทรัพยากรพันธุกรรมท้องถิ่นไปใช้ประโยชน์ รวมถึงข้อพิพาทเกี่ยวกับพันธุ์ที่มีลักษณะสืบเนื่องจากพันธุ์คุ้มครอง
4. การผูกขาดและความหลากหลายทางชีวภาพ
เกรงว่าบริษัทขนาดใหญ่อาจมีอำนาจในตลาดเมล็ดพันธุ์มากขึ้น และกระทบพันธุ์พื้นเมืองหรือความหลากหลายทางการเกษตร
ขณะที่ฝ่ายสนับสนุนมองว่า UPOV 1991 สามารถสร้างแรงจูงใจให้เกิดการลงทุน วิจัย และพัฒนาพันธุ์พืชใหม่
ประเด็นสำคัญที่ไทยต้องพิจารณา คือ จะสร้างสมดุลระหว่างการส่งเสริมนวัตกรรมพันธุ์พืช กับการคุ้มครองสิทธิและผลประโยชน์ของเกษตรกรไทยได้อย่างไร